# BistFactor: Makine Dostu Tam İçerik Manifesti (llms-full.txt) > BistFactor, Borsa İstanbul (BIST) şirketlerini analiz etmeye yönelik > ücretsiz, salt-okunur bir finansal araştırma platformudur. 619 şirket için > 61 finansal oran, 6 akademik kompozit skor ve 5 yatırım faktörü sunar. > Yatırım tavsiyesi, alım-satım sinyali, hedef fiyat veya getiri vaadi vermez. ## Metodoloji Veri kaynakları: finansal tablolar (yıllık/çeyreklik) ve günlük fiyat verisi kamuya açık kaynaklardan ve üçüncü taraf veri sağlayıcılarından toplanır, USD kuru ayrıca alınır. Toplanan ham veri tarafımızca işlenir ve 61 finansal oran, 6 kompozit skor, 5 faktör olarak yeniden hesaplanır. Veriler gecelik yenilenir; finansal tablolar yalnızca yeni bilanço yayımlandığında değişir. Finansal oranlar en son yıllık mali tabloya göre, point-in-time olacak şekilde hesaplanır. 61 oran kârlılık, değer, mali sağlık, büyüme, fiyat/risk ve sermaye maliyeti kategorilerini kapsar. Bileşik Faktör modeli: 5 faktör (Değer, Kalite, Büyüme, Momentum, Düşük Volatilite) her biri birkaç oranın birleşimidir. Bir hissenin faktör puanı mutlak değil, BIST içindeki göreli konumunu ölçer (z-skor; 0 = BIST ortalaması, pozitif = ortalama üstü, negatif = altı). Adımlar: 1. Winsorize: her oranın aşırı uçları %1-99 dilimine kırpılır. 2. Kesit-içi standardizasyon: (değer - ortalama) / standart sapma ile z-skor; isteğe bağlı olarak sektör-içi ortalama çıkarılır. 3. Faktör birleşimi: beş faktör z-skoru sabit ağırlıklarla birleştirilir. Faktör temel ağırlıkları: Değer %30, Kalite %25, Büyüme %15, Momentum %15, Düşük Volatilite %15. Model piyasa rejimine (boğa/ayı/yatay) göre bu ağırlıkları dinamik ayarlar; bu bir getiri vaadi değil, yalnızca göreli bir sıralama üretir. ## Faktörler ### Bileşik (Bileşik) Beş faktörün ağırlıklı bileşimi: şirketin BIST içindeki genel quant konumu. Bileşenler: Değer · Kalite · Büyüme · Momentum · Düşük Volatilite ### Değer (Değer) Şirketin iç değerine göre ucuz/ pahalı oluşu. Düşük F/K, PD/DD, yüksek SNA verimi. Bileşenler: F/K · PD/DD · EV/FAVÖK · SNA verimi · Kazanç verimi · Graham ### Kalite (Kalite) Kârlılığın sürdürülebilirliği ve mali sağlığın gücü. Bileşenler: ROE · ROA · ROIC · Piotroski · Altman Z · Beneish ### Büyüme (Büyüme) Gelir/kazanç/nakit akışı büyümesi ve marj eğilimi. Bileşenler: Gelir CAGR · EPS CAGR · SNA CAGR · Marj trendi ### Momentum (Momentum) Fiyat momentumu (son 12 ay, kısa vadeli ters-dönüş etkisinden arındırılmış). Bileşenler: 6A getiri · 12A getiri · son ay hariç ### Düşük Volatilite (Düşük Vol) Düşük oynaklık ve istikrarlı marjlar, risk açısından ödül. Bileşenler: 52H volatilite · Brüt marj istikrarı ## Finansal Metrikler (tam katalog) ### Temel Kalemler - FAVÖK (EBITDA) [slug: favok] - Nedir: Şirketin ana faaliyetinin ham kazanç gücü; borç, vergi ve amortisman politikalarından arındırılmıştır. - Formül: Esas Faaliyet Kârı (EBIT) + Amortisman ve İtfa Giderleri - Yorum: Yüksek ve istikrarlı artış iyi; FAVÖK marjıyla birlikte değerlendirilir. - EBIT (Faaliyet Kârı) [slug: ebit] - Nedir: Finansman gelir/giderleri ile vergiler düşülmeden önceki operasyonel kârdır. - Formül: Brüt Kâr − Pazarlama ve Genel Yönetim Giderleri - Yorum: Yüksek ve düzenli artış iyi. Faiz ve kur sarsıntısına rağmen EBIT'i direnen bilanço, BIST gibi oynak bir piyasada işin gerçekten para ürettiğinin en temel kanıtıdır. - Hasılat (Gelir / Satışlar) [slug: hasilat] - Nedir: Şirketin bir dönemde mal/hizmet satışından elde ettiği brüt gelirdir; büyümenin başlangıç noktası. - Formül: Toplam satış gelirleri (brüt) - Yorum: Hasılat büyürken marjlar genişliyorsa bu hacim büyümesi, daralıyorsa muhtemelen sadece enflasyon ve fiyat Hasılat'ı getiriyor. - Brüt Kâr [slug: brut-kar] - Nedir: Üretim ve doğrudan hizmet maliyetleri düşüldükten sonra kalan kârdır. - Formül: Hasılat − Satışların Maliyeti (COGS) - Yorum: Yüksek ve istikrarlı marj iyi. Düşüş, maliyet baskısı veya fiyat gücünün erimesidir; sektörel ortalama ile birlikte oku. - Net Kâr (Dönem Kârı) [slug: net-kar] - Nedir: Hisse sahiplerine kalan nihai kârdır; HBE'nin ve temettü kapasitesinin kaynağıdır. - Formül: Vergi Öncesi Kâr − Vergi Gideri - Yorum: Düz ve istikrarlı büyüyen iyi, ama önce nakde dönüşüp dönmediğini kontrol et. Net kârı nakit akışı beslemiyorsa kalitesi düşüktür. - HBE (Hisse Başına Kazanç, EPS) [slug: hbe] - Nedir: Net kârın hisse adedine bölünmesiyle bulunur; F/K'nın paydasıdır. - Formül: Net Kâr ÷ İşlemdeki Hisse Adedi - Yorum: Büyümesi hisse adedi sabitken anlamlıdır. Sulandırma varsa kâr artarken HBE düşebilir. - Toplam Varlıklar [slug: toplam-varlik] - Nedir: Şirketin kontrol ettiği tüm ekonomik kaynakların değeri; ROA, ROIC gibi oranların paydasıdır. - Formül: Dönen Varlıklar + Duran Varlıklar - Yorum: Yüksek tek başına iyi değil. Hasılat ÷ Toplam Varlık devir hızı ne kadar hızlıysa, bağlanan sermaye o kadar verimli çalışıyor demektir. - Toplam Özkaynaklar (Defter Değeri) [slug: ozkaynak] - Nedir: Hisse sahiplerinin şirketteki net varlığıdır; PD/DD oranının paydasıdır. - Formül: Toplam Varlıklar − Toplam Yükümlülükler - Yorum: Reel ve nakde dönüşebilen özkaynak tabanı iyi. Şerefiye ve maddi olmayanlarla şişmiş özkaynağa temkinli yaklaş, çünkü krizde bu değer buharlaşır. - Toplam Borç (Yükümlülükler) [slug: toplam-borc] - Nedir: Şirketin dış kaynaklı tüm borçları; kaldıraç ve iflas riski oranlarının temelidir. - Formül: Kısa Vadeli Yükümlülükler + Uzun Vadeli Yükümlülükler - Yorum: Mutlak büyüklük tek başına konuşmaz. Önemli olan borcun FAVÖK ve nakit akışıyla göğüslenip göğüslendiğidir. - Nakit ve Benzerleri [slug: nakit] - Nedir: En likit varlıklar; kriz ve fırsat dayanıklılığının kaynağıdır. - Formül: Kasa + Banka + Kısa Vadeli Nakit Yatırımları - Yorum: Kriz baskısını karşılayacak ve fırsat kapısını açık tutacak düzey iyi. Ama atıl duran ve çoğalamayan nakit, sermaye verimini eritir. - İşletme Sermayesi [slug: isletme-sermayesi] - Nedir: Günlük operasyonu yürütmek için bağlı sermaye; nakit dönüşümünün göstergesi. - Formül: Dönen Varlıklar − Kısa Vadeli Yükümlülükler - Yorum: Sektör ortalamasının üzerinde şişmiş bir işletme sermayesi veya tam aksine sermayenin negatife dönmesi büyük bir risk işaretidir; paranın stoklarda ve alacaklarda donup kalması şirketin nakit akışını felç eder. - Net Borç [slug: net-borc] - Nedir: Nakit varlıklar çıkarıldıktan sonra kalan borç; gerçek kaldıraç yükü. - Formül: Toplam Borç − Nakit ve Benzerleri - Yorum: Düşük veya negatif (net nakit) iyi. - Serbest Nakit Akışı (SNA / FCF) [slug: serbest-nakit] - Nedir: Yatırım harcamaları sonrası kalan nakit; yatırımcıya dağıtılabilir gerçek kazanç. - Formül: Operasyonel Nakit Akışı − Yatırım Harcamaları (CapEx) - Yorum: Pozitif ve net kârla uyumlu büyüyen SNA sağlıklıdır. Net kâr yüksek ama SNA zayıfsa kazancın nakde dönmediğini, kalitenin düşük olduğunu gösterir. - Amortisman ve İtfa [slug: amortisman] - Nedir: Maddi/maddi olmayan duran varlıkların dönemsel paylaştırılmış tükenişidir; nakit çıkmaz. - Formül: Maddi + Maddi Olmayan Duran Varlık Tükenişi - Yorum: Tek başına iyi/kötü okunmaz; sektörel bağlam ister. Sermaye-yoğun işlerde yüksek amortisman normaldir ve FAVÖK'ü korur; FAVÖK, raporlanan kârdan ayrıştığında bilançonun nakit üretme gücü yanıltıcı görünebilir. Yanına Borç/FAVÖK ve serbest nakit akışı eklenmeden yargı kurulmaz. - Piyasa Değeri (Market Cap) [slug: piyasa-degeri] - Nedir: Şirketin borsadaki toplam değerlemesi; tüm oranların payıdır. - Formül: Hisse Fiyatı × İşlemdeki Hisse Adedi - Yorum: Tek başına iyi ya da kötü bir şey söylemez; mutlak büyüklüktür, ucuzluk veya pahalılık değildir. Anlam kazanması için F/K, EV/FAVÖK gibi oranların payı olarak kullanılması gerekir. - İşletme Değeri (EV) [slug: isletme-degeri] - Nedir: Tüm sermaye sağlayıcılarına (ortak + borç veren) göre toplam şirket değeri. - Formül: Piyasa Değeri + Toplam Borç − Nakit - Yorum: Tek başına ucuzluk söylemez; EV/FAVÖK'ün paydası olarak okunur. Oran düştükçe şirket tüm finansman sağlayıcılarına göre ucuzlar. ### Değer - F/K (Fiyat/Kazanç, P/E) [slug: fk] - Nedir: Her 1 TL kazanç için kaç TL ödediğinizi gösterir; en temel değerleme oranıdır. - Formül: Piyasa Değeri ÷ Net Kâr (= Fiyat ÷ HBE) - Yorum: Sektöre göre düşük ucuz; negatif F/K şirketin zararda olduğunu gösterir (ucuzluk değil, zarar sinyali). PEG ile büyümeyle düzeltin. - PD/DD (Fiyat/Defter, P/B) [slug: fd] - Nedir: Piyasanın şirketin net varlıklarına (defter değerine) biçtiği değeri gösterir. - Formül: Piyasa Değeri ÷ Özkaynaklar - Yorum: <1 defterin altında (ucuz); negatif PD/DD özkaynağın eksiye düşmüş olduğunu (yüksek iflas riski) gösterir. ROE ile birlikte yorumlayın. - EV/FAVÖK [slug: ev-favok] - Nedir: Borç ve sermaye yapısını nötrleyerek şirketler arası adil karşılaştırma sağlar. - Formül: (Piyasa Değeri + Toplam Borç − Nakit) ÷ FAVÖK - Yorum: Düşük daha ucuz; sektörler arası en adil değerleme ölçüsü. - Kazanç Verimi (Earnings Yield) [slug: kazanc-verimi] - Nedir: Hisseye yatırılan her 1 TL'nin ürettiği kazanç; risksiz faizle kıyaslanır. - Formül: HBE ÷ Fiyat (= 1 ÷ F/K) - Yorum: Yüksek iyi; risksiz faizle kıyaslanır. - SNA Verimi (FCF Yield) [slug: sna-verimi] - Nedir: Şirketin piyasa değerine göre ne kadar gerçek nakit ürettiğini gösterir. - Formül: Serbest Nakit Akışı ÷ Piyasa Değeri - Yorum: Yüksek iyi; nakit üretim gücünün kanıtı. - Graham Sayısı [slug: graham] - Nedir: HBE ve hisse başına özkaynağı birleştiren klasik bir iç değer kuralıdır. - Formül: √(22,5 × HBE × Hisse Başına Özkaynak) - Yorum: Fiyat altındaysa 'ucuz'; defter-ağır şirketlerde anlamlı. - NCAV (Net Cari Varlık Değeri) [slug: ncav] - Nedir: Duran varlıkları sıfır kabul eden derin değer ölçüsüdür. - Formül: Hisse Başına NCAV = (Dönen Varlıklar − Toplam Borç) ÷ Hisse Adedi - Yorum: Fiyat NCAV'ın altındaysa derin ucuzluk; riskleri doğrulayın. - PEG Oranı [slug: peg] - Nedir: F/K'ı HBE büyüme hızına bölerek büyümeyi fiyata dahil eder. - Formül: F/K ÷ HBE Büyüme Hızı (%) - Yorum: <1 büyüme ucuz, >1 pahalı; büyümeyi fiyata dahil eder. - PD/Satışlar (Price-to-Sales, P/S) [slug: pd-satislar] - Nedir: Piyasanın şirkete 1 TL hasılat için ne kadar ödediğini gösterir. - Formül: Piyasa Değeri ÷ Hasılat - Yorum: Düşük daha ucuz; sektör içi kıyasla. Marj yapısı düşük sektörlerde doğal olarak düşük olur. - PD/Brüt Kâr (Price-to-Gross Profit, P/GP) [slug: pd-brut-kar] - Nedir: Brüt kâra göre değerleme; en temiz kârlılık kalemine göre fiyatlamayı verir. - Formül: Piyasa Değeri ÷ Brüt Kâr - Yorum: Düşük daha ucuz; brüt zarar varsa oran anlamsızdır (null). - EPV / Piyasa Değeri (Kazanç Gücü Değeri) [slug: epv] - Nedir: Şirketin mevcut kazanç gücünü büyüme varsayımı olmadan bugüne getirir. - Formül: [FAVÖK × (1 − Vergi Oranı)] ÷ WACC ÷ Piyasa Değeri - Yorum: > 1 ucuz (büyüme primi yok), < 0.5 fiyatın çoğu büyüme beklentisi. WACC girdisine duyarlı. - Tobin Q (Q Oranı) [slug: tobin-q] - Nedir: Piyasanın şirketin varlıklarına kaç kat değer biçtiğini gösterir. - Formül: (Piyasa Değeri + Toplam Yükümlülükler) ÷ Toplam Varlıklar - Yorum: Q ~ 1 denge; < 1 ucuz (varlık değerinin altında), > 1 prim. ### Kârlılık - ROE (Özkaynak Kârlılığı) [slug: roe] - Nedir: Ortakların sermayesinin ne verimli kullanıldığını gösterir. - Formül: Net Kâr ÷ Ortalama Özkaynak × 100 - Yorum: Yüksek iyi; >%15 güçlü. Kaldıraç etkisini ROIC ile kontrol edin. - ROA (Varlık Kârlılığı) [slug: roa] - Nedir: Şiriketin tüm varlıklarının ne kadar kâr ürettiğini gösterir. - Formül: Net Kâr ÷ Ortalama Toplam Varlıklar × 100 - Yorum: Yüksek iyi; sektör içi karşılaştırın. - ROIC (Yatırımlı Sermaye Getirisi) [slug: roic] - Nedir: Ortakların ve borç verenlerin koyduğu tüm sermayenin getirisini ölçer. - Formül: NOPAT ÷ (Özkaynak + Borç) × 100 - Yorum: WACC'nin üstünde = değer yaratır. Sürdürülebilir yüksek ROIC = kalite. - ROCE (Kullanılan Sermaye Getirisi) [slug: roce] - Nedir: Uzun vadeli finansmanla yürütülen işin getirisini gösterir. - Formül: EBIT ÷ (Özkaynak + Uzun Vadeli Borç) × 100 - Yorum: Yüksek iyi; >%15 güçlü kabul edilir. - Greenblatt ROC (Magic Formula) [slug: roc-greenblatt] - Nedir: Joel Greenblatt'ın Magic Formula'sında kullanılan sermaye verimliliği ölçüsü. - Formül: EBIT ÷ (Net İşletme Sermayesi + Duran Varlıklar) - Yorum: Yüksek iyi; faiz ve nakdi eler, saf operasyon verimliliğini gösterir. Magic Formula'da düşük F/K ile eşleşen yüksek ROC hem kaliteli hem ucuz şirketleri ayırır. - ROIIC (3Y Yatırılan Sermaye Marjinal Getirisi) [slug: roiic-3y] - Nedir: Yeni yatırımların ne kadar verimli olduğunu ölçen marjinal getiri oranıdır. - Formül: (Bugünkü EBIT − 3 Yıl Önceki EBIT) ÷ 3 Yıl Önceki Yatırılan Sermaye - Yorum: Yüksek iyi; yeni yatırımlar değer yaratıyor. ROIIC'in WACC'in üzerinde olması beklenir, ROIC'ten düşükse yeni yatırım eski kaliteyi sulandırıyor uyarısı. - Brüt Marj [slug: brut-marj] - Nedir: Üretim/maliyet gücü ve fiyatlandırma esnekliğini gösterir. - Formül: Brüt Kâr ÷ Gelir × 100 - Yorum: Yüksek ve genişleyen iyi; maliyet/fiyat gü. - FAVÖK Marjı [slug: favok-marj] - Nedir: Operasyonel verimliliği gösterir; finansman ve vergi etkisini arındırır. - Formül: FAVÖK ÷ Gelir × 100 - Yorum: Yüksek ve istikrarlı iyi; çekirdek iş gücü. - Net Marj [slug: net-marj] - Nedir: Her 1 TL satıştan tüm maliyetler sonrası kalan nihai kârdır. - Formül: Net Kâr ÷ Gelir × 100 - Yorum: Yüksek iyi; tüm maliyetler sonrası kârlılık. - SNA Marjı (FCF Marjı) [slug: sna-marj] - Nedir: Her 1 TL satıştan ne kadar gerçek nakit üretildiğini gösterir. - Formül: Serbest Nakit Akışı ÷ Gelir × 100 - Yorum: Yüksek iyi; nakit üretim kalitesi. - Brüt Kârlılık (Gross Profitability) [slug: brut-karlilik] - Nedir: Kârlılık kalitesini ölçen akademik faktör; kazanç manipülasyonuna az duyarlıdır. - Formül: Brüt Kâr ÷ Toplam Varlıklar - Yorum: Yüksek iyi; dayanıklı kalite göstergesi. - Kârlılık Yılı (Years of Profitability) [slug: yillar-kar] - Nedir: Şirketin döngüsel tutarlılıkla kâr üretme geçmişini özetler. - Formül: Üst üste net kâr > 0 olan yıl sayısı - Yorum: Yüksek (uzun) iyi. Özellikle döngüsel sanayilerde aralıksız kâr serisi, krizde bile kar üretebilen bir iş modelinin en temiz kanıtıdır. - Varlık Devir Hızı (Asset Turnover) [slug: varlik-devir-hizi] - Nedir: Klasik verimlilik oranı; DuPont ayrıştırmasının orta bileşenidir. - Formül: Hasılat ÷ Toplam Varlıklar - Yorum: Yüksek daha verimli; sektör içinde karşılaştır, zamanla düşüş kötüdür. - ROIC − WACC (Ekonomik Moat Yayılması) [slug: roic-wacc] - Nedir: Pozitif yayılma ekonomik hendeği ve değer yaratımını gösterir. - Formül: ROIC − WACC (yüzde puan) - Yorum: > 0 değer yaratımı (moat), > %5 güçlü, < 0 değer tahribatı. - CFO Marjı (İşletme Nakit Akış Marjı) [slug: cfo-marji] - Nedir: Saf operasyonel nakit üretkenliğini gösterir; capex etkisi dışında. - Formül: İşletme Nakit Akışı ÷ Hasılat × 100 - Yorum: > %15 güçlü; net marjdan anlamlı düşükse kazanç kalitesi şüphelidir. ### Mali Sağlık - Borç / Özkaynak (D/E) [slug: borc-ozkaynak] - Nedir: Şirketin kaldıraç düzeyini gösterir. - Formül: Toplam Borç ÷ Özkaynaklar - Yorum: Düşük daha güvenli; >2 yüksek kaldıraç (sektöre göre değişir). - Borç / FAVÖK [slug: borc-favok] - Nedir: Borcun operasyonel kârla kaç yılda silinebileceğini tahmin eder. - Formül: Toplam Borç ÷ FAVÖK - Yorum: Düşük iyi; <3 sağlıklı, >5 yüksek risk. - Nakit / Borç (Cash to Debt) [slug: nakit-borc] - Nedir: Borcun ne kadarının mevcut nakitle ödenebilir olduğunu gösterir. - Formül: Nakit ve Benzerleri ÷ Toplam Borç - Yorum: 1'in üstü net nakit pozisyonu (tüm borç nakitle örtülüyor); 1'in altında borcun bir kısmı nakitsiz, faiz yükselirken nakit tamponu zayıf yüksek borçlu şirketler daha kırılgan hale gelir. - Faiz Karşılama (Interest Coverage) [slug: faiz-karsilama] - Nedir: Borç ödeme ve faiz yükü kapasitesini gösterir. - Formül: FAVÖK ÷ Faiz (Finansman) Gideri - Yorum: Yüksek iyi; <2 riskli, >4 sağlıklı. - Cari Oran (Current Ratio) [slug: cari-oran] - Nedir: Kısa vadeli (1 yıllık) likiditeyi ölçer. - Formül: Dönen Varlıklar ÷ Kısa Vadeli Yükümlülükler - Yorum: ≥1 likit; 1.5–2 sağlıklı. - Likidite Oranı (Quick / Acid-Test) [slug: likidite-oran] - Nedir: Stoklar satılmadan borç ödeme yeteneğini gösterir. - Formül: (Dönen Varlıklar − Stoklar) ÷ Kısa Vadeli Yükümlülükler - Yorum: ≥1 iyi; stok-ağır sektörlerde cari orandan kritik. - Özkaynak / Varlık (Equity Ratio) [slug: ozkaynak-varlik] - Nedir: Kaldıraçsızlık düzeyini ve bilanço sağlamlığını gösterir. - Formül: Özkaynaklar ÷ Toplam Varlıklar - Yorum: 0.5 üstü sağlam sayılır ama sektör belirleyicidir. Altyapı, enerji, telekom gibi sermaye-yoğun işlerde 0.3-0.4 normal karşılanır; perakende ve hizmet gibi hafif işlerde bu bandın altı uyarıdır. - Nakit Oranı (Cash Ratio) [slug: nakit-oran] - Nedir: En katı likidite ölçüsü; stok ve alacaklar hariçtir. - Formül: Nakit ÷ Kısa Vadeli Yükümlülükler - Yorum: 0.5-1 iyi; çok yüksek atıl nakit, çok düşük risk sinyalidir. - Defansif Aralık (Defensive Interval, gün) [slug: defansif-aralik] - Nedir: Elindeki nakit ve alacakla günlük operasyonel giderlerin kaç gün karşılanabileceğini verir. - Formül: (Nakit + Ticari Alacaklar) ÷ [(|SMM| + |Pazarlama| + |Genel Yönetim|) ÷ 365] - Yorum: > 180 gün çok güçlü, < 30 gün kritik (gün cinsinden). - Stokta Kalma Süresi (DIO, gün) [slug: stok-suresi] - Nedir: DIO'nin artması satışların yavaşladığı veya stok biriktiğinin sinyalidir. - Formül: Stoklar ÷ |SMM| × 365 - Yorum: Düşük iyidir; zamanla artış satış yavaşlama/stok birikme sinyalidir. - Alacak Tahsilat Süresi (DSO, gün) [slug: alacak-suresi] - Nedir: DSO artışı tahsilatta yavaşlama veya gevşek kredi politikası sinyalidir. - Formül: Ticari Alacaklar ÷ |Hasılat| × 365 - Yorum: Düşük iyidir; hasılat artarken DSO'nin hızlı artması uyarıdır. - Uzun Vadeli Borç / Özkaynak (LT D/E) [slug: uzun-vadeli-borc-ozkaynak] - Nedir: Kısa vadeli operasyonel borçları dışlar, şirketin yapısal kaldıracını gösterir. - Formül: Uzun Vadeli Yükümlülükler ÷ Özkaynaklar - Yorum: 0.2-1.5 normal; > 2 yüksek kaldıraç, faiz döngüsüne duyarlı. - Borç / Sermaye (Debt-to-Capital) [slug: borc-sermaye] - Nedir: Kaldıraç oranı olarak Borç/Özkaynak'a göre daha dengeli, 0-1 aralığında. - Formül: (KV Finansal Borç + UV Yükümlülük) ÷ (Borç + Özkaynak) - Yorum: 0.3-0.6 dengeli; > 0.6 (finansal hariç) dikkat gerektirir. - Özkaynak Çarpanı (Equity Multiplier) [slug: ozkaynak-carpani] - Nedir: DuPont ayrıştırmasının kaldıraç bileşeni. - Formül: Toplam Varlıklar ÷ Özkaynaklar - Yorum: 1.5-4 normal; finansaller dışında > 5 yüksek kaldıraç. - Capex / Hasılat (Capex Yoğunluğu) [slug: capex-hasilat] - Nedir: Capex yoğunluğu sermaye-ağır iş modelini ve düşük SNA potansiyelini gösterir. - Formül: |Capex| ÷ |Hasılat| × 100 - Yorum: Düşük = hafif iş modeli; sermaye-ağır sektörlerde doğal yüksektir. - Capex / Amortisman (Capex / D&A) [slug: capex-amortisman] - Nedir: Capex kalitesi için en güçlü çapalardan biri. - Formül: |Capex| ÷ |Amortisman & İtfa| - Yorum: ~1 sürdürülebilir; < 0.7 yetersiz reinvest (SBF sürdürülemez) uyarısı. - Zmijewski Skoru (X-Score) [slug: zmijewski] - Nedir: Altman Z, Springate ve Ohlson'a alternatif bir distress tahmin modeli. - Formül: -4.3 - 4.5×(Net Kâr/Varlık) + 5.7×(Yükümlülük/Varlık) + 0.004×(Dönen Varlık/KV Yükümlülük) - Yorum: X < 0 sağlıklı, X > 0 sıkıntı riski; ne kadar pozitif o kadar riskli. ### Büyüme - Gelir CAGR (5Y) [slug: gelir-cagr] - Nedir: Gelirin yıllık ortalama yüzde büyümesi (bileşik). - Formül: (Gelir₅ ÷ Gelir₀)^(1÷5) − 1 · ₅: 5 yıl sonraki, ₀: başlangıç - Yorum: Yüksek ve marjları koruyan sağlıklı. Enflasyondan arındırmak için birim büyümeyle birlikte oku; nominal CAGR tek başına BIST'te yanıltıcıdır. - HBE CAGR (5Y) [slug: eps-cagr] - Nedir: Hisse başına kazancın yıllık bileşik büyümesi. - Formül: (HBE₅ ÷ HBE₀)^(1÷5) − 1 · ₅: 5 yıl sonraki, ₀: başlangıç - Yorum: Yüksek iyi; gelir büyümesinden hızlıysa marj genişliyor. Ama önce sulandırma olmadığından emin ol: hisse adedi sabitken büyüyen HBE gerçek büyümedir. - SNA CAGR (5Y) [slug: sna-cagr] - Nedir: Serbest nakit akışının bileşik büyümesi; en sağlam büyüme göstergelerinden. - Formül: (SNA₅ ÷ SNA₀)^(1÷5) − 1 · ₅: 5 yıl sonraki, ₀: başlangıç - Yorum: Yüksek iyi. HBE veya gelir büyümesiyle birlikte yürüyorsa sağlam nakit üretimi olduğu anlaşılır; SNA geride kalıyorsa kazancın kalitesi şüphelidir. - Marj Trendi [slug: marj-trendi] - Nedir: Brüt, FAVÖK ve net marjın yıl içine göre genişleyip daraldığını özetler. - Formül: Brüt + FAVÖK + Net marjı geçen yıldan genişleyenlerin sayısı - Yorum: 3'e yakın iyi; ciroyu pahalı değil verimli büyütüyor demektir. 0 veya 1 ise maliyet enflasyonunu fiyata geçiremiyor, kazanç kalitesi düşüyor. - Brüt Marj İstikrarı [slug: brut-marj-istikrar] - Nedir: Brüt marjın yıllar içinde ne kadar tutarlı olduğunu ölçer. - Formül: Son yılların brüt marj standart sapması (düşük = istikrarlı) - Yorum: Dar sapma aranan özelliktir; fiyat gücünü ve öngörülebilirliği beraberinde getirir. Sapma yüksekse önce sektöre bakın, altyapı/telekom dışında kalıcı kâr tehdidi olabilir. - Faaliyet Kârı CAGR 5Y (EBIT CAGR) [slug: ebit-cagr] - Nedir: Finansman ve vergi etkisinden arındırılmış büyüme kalitesi. - Formül: (EBIT_bugün ÷ EBIT_5Y_önce) ^ (1÷5) − 1 × 100 - Yorum: > %10-20 sağlıklı; hasılat CAGR'ından yüksekse marj genişlemesi (kaliteli büyüme). - Hasılat YoY (Yıllık Hasılat Büyümesi) [slug: hasilat-yoy] - Nedir: 5 yıllık CAGR'dan farklı olarak güncel döngüsel ivmeyi yakalar. - Formül: (Hasılat_t − Hasılat_t-1) ÷ |Hasılat_t-1| × 100 - Yorum: Çift haneli güçlü; enflasyondan arındırılmış reel büyümeyle birlikte oku. ### Fiyat & Risk - 12A Momentum [slug: momentum-12a] - Nedir: Fiyatın son bir yıldaki trend gücünü gösterir. - Formül: (Bugünkü Fiyat ÷ 1 Yıl Önceki Fiyat − 1) × 100 - Yorum: Yüksek pozitif trend ışığı yakar ama tek başına al nedeni değil. Kalite + momentum birleşince anlamlı olur, yalnızca momentum peşinde koşmak döngü dönüşlerinde pahalıya patlar. - 6A Momentum [slug: momentum-6a] - Nedir: Kısa-orta vadeli fiyat momentumu. - Formül: (Bugünkü Fiyat ÷ 6 Ay Önceki Fiyat − 1) × 100 - Yorum: Pozitif değer güncel trendi doğrular, ama tek başına al gerekçesi değil. 12A momentum ve düşük volatiliteyle birleşince anlam kazanır. - 52H Volatilite [slug: volatilite-52h] - Nedir: Fiyatın ne kadar savunmasız/riskli olduğunu ölçer. - Formül: std(günlük getiri) × √252 - Yorum: Düşük daha az riskli; düşük-vol anomalisi pozitif getiriyi destekler. - Beta [slug: beta] - Nedir: Hissenin BIST ile ne kadar birlikte hareket ettiğini gösterir. - Formül: Kovaryans(hisse, piyasa) ÷ Varyans(piyasa) - Yorum: 1 = piyasa kadar; <1 sakin, >1 oynak (risk profiline göre). - Nakit Akışı / Net Kâr (CFO/NI) [slug: nakit-ni] - Nedir: Muhasebe kârının gerçek nakde dönüşme kalitesini gösterir. - Formül: Operasyonel Nakit Akışı ÷ Net Kâr - Yorum: 1 üstü sağlıklı kâr kalitesini işaret eder. 0.5 altı kârın nakde dönmediğini gösterir; alacak ve stok şişmesini veya muhasebe oyunlarını denetle. - Sloan Tahakkuk (Accruals) [slug: sloan] - Nedir: Kazanç kalitesini ölçer; yüksek tahakkuk = şişirme riski. - Formül: (Net Kâr − Operasyonel Nakit Akışı) ÷ Toplam Varlıklar - Yorum: Negatif ya da sıfıra yakın iyi. Değer yükseldikçe kârın nakit olmayan kısmı büyüyor demektir ve bu da ileride ters dönüp kârı zorlayacak bir şişirme sinyali taşır. - SBF / Net Kâr (FCF to Net Income) [slug: sbf-net-kar] - Nedir: Kazanç kalitesinin serbest nakit akımı versiyonu. - Formül: Serbest Nakit Akımı ÷ Net Kâr - Yorum: >= 1 güçlü kazanç kalitesi; < 0.5 zayıf, negatif ciddi uyarı. ### Sermaye Maliyeti - WACC (Ağırlıklı Ortalama Sermaye Maliyeti) [slug: wacc] - Nedir: Şirketin kullandığı tüm sermayenin yıllık maliyeti; ROIC ile karşılaştırınca değer yaratıp yaratmadığını verir. - Formül: (Özkaynak Ağırlığı × Ke) + (Borç Ağırlığı × Kd × (1−Vergi)) - Yorum: ROIC > WACC = değer yaratır. Yüksek faiz ortamında WACC de yüksektir. - Özkaynak Maliyeti (Cost of Equity) [slug: ozkaynak-maliyeti] - Nedir: Risksiz faiz + beta × risk primi; hissedarın üstlendiği riskin karşılığı. - Formül: Risksiz Faiz + Beta × Hisse Risk Primi - Yorum: Düşük daha iyi: az risk bekleniyor demek, hissedar daha düşük getiriyle yetiniyor. Belirleyici beta; oynak hisseler yüksek maliyetle cezalandırılır. - Borç Maliyeti (Cost of Debt) [slug: borc-maliyeti] - Nedir: Borcun yıllık maliyeti; vergi kalkanı nedeniyle net (vergi sonrası) kullanılır. - Formül: Finansman Gideri ÷ Toplam Borç × (1 − Vergi Oranı) - Yorum: Düşük iyi. Yüksek okunduğunda iki anlama gelir: ya çok borçlanıyor ya da piyasada onun riskini yüksek fiyatlandırıyor. BIST'te risksiz faizin yüksek olduğu dönemlerde bu oran sektöre göre değil faiz seviyesine göre şişer. ### Kompozit Skorlar - Piotroski F-Skoru [slug: piotroski] - Nedir: Kârlılık, kaldıraç/likidite ve verimlilik üzerine 9 ikili kriteri toplar. - Formül: 9 kriterin (ROA>0, nakit+, kaldıraç−, marj+, vb.) toplamı - Yorum: ≥7 güçlü, 4–6 orta, ≤3 zayıf. - Altman Z-Skoru [slug: altman-z] - Nedir: 5 oranı ağırlıklı toplayarak 2 yıl içinde iflas riskini tahmin eder. - Formül: 1.2·X1 + 1.4·X2 + 3.3·X3 + 0.6·X4 + 1.0·X5 - Yorum: ≥3 güvenli, 1.8–3 gri, <1.8 iflas riski. - Beneish M-Skoru [slug: beneish-m] - Nedir: 8 endeksle kazanç şişirme şüphesini ölçer. - Formül: −4.84 + 0.92·DSRI + 0.528·GMI + 0.404·AQI + 0.892·SGI + 0.115·DEPI − 0.172·SGAI + 4.679·TATA − 0.327·LVGI - Yorum: ≤ −2.22 temiz; > −2.22 manipülasyon riski. - C-Skoru (Montier) [slug: c-score] - Nedir: Tahakkuk artışı, alacak/stok şişirme gibi kazanç şüphesi sinyallerini sayar. - Formül: 6 ikili kazanç-şüphesi kriterinin toplamı (0–6) - Yorum: Düşük iyi; yüksek şüpheli kazanç. - Springate Skoru [slug: springate] - Nedir: 4 değişkenli (işletme sermayesi, EBIT, net kâr, satış) finansal sıkışma (distress) modeli. - Formül: 1.03·A + 3.07·B + 0.66·C + 0.4·D - Yorum: 0.862 üstü güvenli, altı sıkıntılı. Springate'e tek başına bakma; Altman Z ile çapraz kontrol et. - Ohlson O-Skoru [slug: ohlson-o] - Nedir: 7 değişkenli istatistiksel (lojit) model; yüksek = iflas olasılığı. - Formül: −1.32 − 0.407·log(Varlık) + 6.03·(Borç/Varlık) − 1.43·(İşl.Serm./Varlık) + 0.0757·(KVY/Dönen) − 2.37·(NetKâr/Varlık) − 1.83·INTWO + 0.285·CHIN - Yorum: 0.5'in altında güvenli bölgede durur. Üstüne çıkınca iflas riski işaretlenir; banka ve hizmet gibi hafif bilançolarda nadiren tetiklenir ama döngüsel sanayide sık karşılaşılır. ### Faktörler - Değer Faktörü [slug: f-deger] - Nedir: Şirketin BIST içinde göreli ucuzluğunu çapraz-kesit z-skoruyla özetler. - Formül: F/K, PD/DD, EV/FAVÖK, kazanç ve SNA verimi, Graham sayısı kesit-içi normalleştirilip birleştirilir - Yorum: Yüksek skor pazara göre ucuzluğun işaretidir; ucuzluğun haklı olup olmadığını söylemez. - Kalite Faktörü [slug: f-kalite] - Nedir: ROE/ROIC, Piotroski, Altman Z gibi kalite metriklerinin bileşimi. - Formül: ROE, ROA, ROIC, Piotroski F, Altman Z, Beneish M, brüt kârlılık kesit-içi normalleştirilip birleştirilir - Yorum: Yüksek skor kârlılığı sürdürülebilir ve bilançosu sağlam şirketleri işaret eder. Tek başına ucuzluk söylemez; değer faktörüyle birlikte okunduğunda anlam kazanır. - Büyüme Faktörü [slug: f-buyume] - Nedir: CAGR'ler ve marj trendinin bileşimi. - Formül: Gelir, EPS, SNA büyümesi (5Y CAGR) ve marj trendi kesit-içi normalleştirilip birleştirilir - Yorum: Yüksek = hızlı büyüyen. - Momentum Faktörü [slug: f-momentum] - Nedir: 6A/12A fiyat getirilerinin bileşimi (son ayın ters-dönüş etkisi arındırılmış). - Formül: 6 ve 12 aylık fiyat getirileri (son ay ters-dönüş arındırılmış) kesit-içi normalleştirilip birleştirilir - Yorum: Yüksek puan sürdürülen bir fiyat trendini işaret eder. Tek başına al-sinyali değil; kalite faktörüyle birlikte okunduğunda izlenmeye değer bir filtre olur. - Düşük Volatilite Faktörü [slug: f-lowvol] - Nedir: Ters-volatilite ve marj istikrarının bileşimi. - Formül: 52 hafta volatilite (ters) ve brüt marj istikrarı kesit-içi normalleştirilip birleştirilir - Yorum: Yüksek puan, sakin fiyat ve dirençli marj demek. Gürültülü sektörlere kıyasla altyapı, telekom, gıda perakendesi gibi hafif salınımlı işlerde belirginleşir. - Bileşik Faktör (Composite) [slug: f-bilesik] - Nedir: Şirketin BIST içindeki genel quant konumunu tek puanda özetler. - Formül: Değer (%30) · Kalite (%25) · Büyüme (%15) · Momentum (%15) · Düşük Vol (%15) z-skor ağırlıklı bileşimi - Yorum: Yüksek skor, hissenin ucuz, kaliteli ve istikrarlı öğeleri aynı anda taşıyan bir çok-faktörlü konuma işaret eder. Tek başına al-sat sinyali değildir; faktörleri ayrı ayrı açıp sektör tarafından doğrulamak gerekir. ## Tek-Metrik Sıralamalar - En Düşük F/K [slug: fk-dusuk]: Fiyat/Kazanç oranı en düşük, göreli ucuz şirketler. - En Düşük PD/DD [slug: fd-dusuk]: Fiyat/Defter değeri en düşük şirketler. - En Düşük EV/FAVÖK [slug: ev-favok-dusuk]: İşletme değeri/FAVÖK en düşük. - En Yüksek Kazanç Verimi [slug: kazanc-verimi-yuksek]: Kazanç verimi (F/K'nin tersi) en yüksek. - En Yüksek Serbest Nakit Verimi [slug: sbf-yuksek]: Serbest nakit akışı verimi en yüksek. - En Yüksek ROE [slug: roe-yuksek]: Özkaynak kârlılığı en yüksek. - En Yüksek ROIC [slug: roic-yuksek]: Yatırılmış sermaye kârlılığı en yüksek. - En Yüksek Net Marj [slug: net-marj-yuksek]: Net kâr marjı en yüksek. - En Yüksek FAVÖK Marjı [slug: favok-marji-yuksek]: FAVÖK marjı en yüksek. - En Düşük Borç/Özkaynak [slug: borc-dusuk]: Borç/özkaynak oranı en düşük. - En Yüksek Altman Z [slug: altman-yuksek]: Altman Z skoru en yüksek (iflas riski en düşük). - En Yüksek Piotroski F [slug: piotroski-yuksek]: Piotroski F skoru en yüksek (9'a yakın iyi). - En Yüksek Gelir Büyümesi (5Y) [slug: gelir-buyumesi-yuksek]: Son 5 yıl yıllık bileşik gelir büyümesi en yüksek. - En Yüksek EPS Büyümesi (5Y) [slug: eps-buyumesi-yuksek]: Son 5 yıl yıllık bileşik EPS büyümesi en yüksek. - En Düşük Volatilite (52H) [slug: volatilite-dusuk]: 52 hafta volatilitesi en düşük (en istikrarlı seyir). - En Yüksek Momentum (12A) [slug: momentum-12ay-yuksek]: Son 12 ay getiri momentumu en yüksek. ## Sayfa Kalıpları (URL) - Şirket sayfası: https://bistfactor.com/hisse/{TICKER} (örnek: https://bistfactor.com/hisse/THYAO) - Finansal tablolar: https://bistfactor.com/hisse/{TICKER}/finansal-tablolar - Metrik açıklaması: https://bistfactor.com/metrikler/{slug} (örnek: https://bistfactor.com/metrikler/fk) - Sıralama: https://bistfactor.com/siralama/{slug} - Faktör sıralaması: https://bistfactor.com/faktor/{key} (key: bilesik, deger, kalite, buyume, momentum, dusuk-volatilite) - Sektör: https://bistfactor.com/sektor/{sector} - Karşılaştırma: https://bistfactor.com/karsilastir/{a}-vs-{b} (örnek: https://bistfactor.com/karsilastir/thyao-vs-pgsus) ## Yasal BistFactor bir aracı kurum veya yatırım danışmanlığı kuruluşu değildir. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında yatırım danışmanlığı faaliyeti yürütmez. Sunulan tüm içerikler tarafsız finansal bilgi ve araştırma amaçlıdır; yatırım tavsiyesi, alım-satım sinyali veya hedef fiyat niteliği taşımaz. Geçmiş performans gelecek getiriyi garanti etmez.