Rehber
BIST hisse analizinde kullandığımız tüm oranların, kompozit skorların ve faktörlerinin anlamları, hesaplama formülleri ve neyin iyi/kötü sayıldığı. Screener ve hisse detaylarındaki her metriği burada bulabilirsin.
Finansal tabloların yapı taşı olan temel kalemler ve finans jargonu. FAVÖK, EBIT, net kâr, net borç gibi sık geçen terimlerin ne anlama geldiği ve nasıl hesaplandığı.
Faiz, Vergi ve Amortisman öncesi Kâr.
Şirketin ana faaliyetinin ham kazanç gücü; borç, vergi ve amortisman politikalarından arındırılmıştır.
Esas Faaliyet Kârı (EBIT) + Amortisman ve İtfa GiderleriEsas faaliyet kârı: faiz ve vergi öncesi.
Finansman gelir/giderleri ile vergiler düşülmeden önceki operasyonel kârdır.
Brüt Kâr − Pazarlama ve Genel Yönetim GiderleriDönemin toplam satış geliri.
Şirketin bir dönemde mal/hizmet satışından elde ettiği brüt gelirdir; büyümenin başlangıç noktası.
Toplam satış gelirleri (brüt)Satışlar eksi satışların maliyeti.
Üretim ve doğrudan hizmet maliyetleri düşüldükten sonra kalan kârdır.
Hasılat − Satışların Maliyeti (COGS)Tüm giderler ve vergiler sonrası kâr.
Hisse sahiplerine kalan nihai kârdır; HBE'nin ve temettü kapasitesinin kaynağıdır.
Vergi Öncesi Kâr − Vergi GideriHer hisseye düşen net kâr.
Net kârın hisse adedine bölünmesiyle bulunur; F/K'nın paydasıdır.
Net Kâr ÷ İşlemdeki Hisse AdediDönen + duran varlıklar toplamı.
Şirketin kontrol ettiği tüm ekonomik kaynakların değeri; ROA, ROIC gibi oranların paydasıdır.
Dönen Varlıklar + Duran VarlıklarVarlıkların borçlar düşüldükten sonra kalan kısmı.
Hisse sahiplerinin şirketteki net varlığıdır; PD/DD oranının paydasıdır.
Toplam Varlıklar − Toplam YükümlülüklerKısa + uzun vadeli tüm yükümlülükler.
Şirketin dış kaynaklı tüm borçları; kaldıraç ve iflas riski oranlarının temelidir.
Kısa Vadeli Yükümlülükler + Uzun Vadeli YükümlülüklerBanka ve kasa nakdi, kısa vadeli yatırımlar.
En likit varlıklar; kriz ve fırsat dayanıklılığının kaynağıdır.
Kasa + Banka + Kısa Vadeli Nakit YatırımlarıDönen varlıklar eksi kısa vadeli yükümlülükler.
Günlük operasyonu yürütmek için bağlı sermaye; nakit dönüşümünün göstergesi.
Dönen Varlıklar − Kısa Vadeli YükümlülüklerToplam borç eksi nakit.
Nakit varlıklar çıkarıldıktan sonra kalan borç; gerçek kaldıraç yükü.
Toplam Borç − Nakit ve BenzerleriOperasyonel nakit eksi yatırım harcamaları.
Yatırım harcamaları sonrası kalan nakit; yatırımcıya dağıtılabilir gerçek kazanç.
Operasyonel Nakit Akışı − Yatırım Harcamaları (CapEx)Nakit dışı gider; FAVÖK'ü oluşturur.
Maddi/maddi olmayan duran varlıkların dönemsel paylaştırılmış tükenişidir; nakit çıkmaz.
Maddi + Maddi Olmayan Duran Varlık TükenişiFiyat çarpı hisse adedi.
Şirketin borsadaki toplam değerlemesi; tüm oranların payıdır.
Hisse Fiyatı × İşlemdeki Hisse AdediPiyasa değeri artı net borç.
Tüm sermaye sağlayıcılarına (ortak + borç veren) göre toplam şirket değeri.
Piyasa Değeri + Toplam Borç − NakitBir hissenin ucuz mu pahalı mı olduğunu ölçen değerleme oranları. Düşük F/K, PD/DD ve EV/FAVÖK ucuzluğa işaret eder.
Piyasa değerinin net kâra oranı.
Her 1 TL kazanç için kaç TL ödediğinizi gösterir; en temel değerleme oranıdır.
Piyasa Değeri ÷ Net Kâr (= Fiyat ÷ HBE)Piyasa değerinin özkaynağa oranı.
Piyasanın şirketin net varlıklarına (defter değerine) biçtiği değeri gösterir.
Piyasa Değeri ÷ Özkaynaklarİşletme değerinin FAVÖK'e oranı.
Borç ve sermaye yapısını nötrleyerek şirketler arası adil karşılaştırma sağlar.
(Piyasa Değeri + Toplam Borç − Nakit) ÷ FAVÖKF/K'nın tersi: kazancın fiyata oranı.
Hisseye yatırılan her 1 TL'nin ürettiği kazanç; risksiz faizle kıyaslanır.
HBE ÷ Fiyat (= 1 ÷ F/K)Serbest nakit akışının piyasa değerine oranı.
Şirketin piyasa değerine göre ne kadar gerçek nakit ürettiğini gösterir.
Serbest Nakit Akışı ÷ Piyasa DeğeriBenjamin Graham'ın adil fiyat üst sınırı.
HBE ve hisse başına özkaynağı birleştiren klasik bir iç değer kuralıdır.
√(22,5 × HBE × Hisse Başına Özkaynak)Dönen varlıklar eksi toplam borç, hisseye bölünmüş.
Duran varlıkları sıfır kabul eden derin değer ölçüsüdür.
Hisse Başına NCAV = (Dönen Varlıklar − Toplam Borç) ÷ Hisse AdediF/K'ın kazanç büyümesine göre düzeltilmiş hali.
F/K'ı HBE büyüme hızına bölerek büyümeyi fiyata dahil eder.
F/K ÷ HBE Büyüme Hızı (%)Şirketin sermayesini ve varlıklarını ne verimli kullandığını ölçen getiri ve marj oranları.
Net kârın özkaynağa oranı.
Ortakların sermayesinin ne verimli kullanıldığını gösterir.
Net Kâr ÷ Ortalama Özkaynak × 100Net kârın toplam varlıklara oranı.
Şiriketin tüm varlıklarının ne kadar kâr ürettiğini gösterir.
Net Kâr ÷ Ortalama Toplam Varlıklar × 100NOPAT'ın yatırımlı sermayeye oranı.
Ortakların ve borç verenlerin koyduğu tüm sermayenin getirisini ölçer.
NOPAT ÷ (Özkaynak + Borç) × 100EBIT'in kullanılan sermayeye oranı.
Uzun vadeli finansmanla yürütülen işin getirisini gösterir.
EBIT ÷ (Özkaynak + Uzun Vadeli Borç) × 100EBIT'in reel yatırılmış sermayeye oranı.
Joel Greenblatt'ın Magic Formula'sında kullanılan sermaye verimliliği ölçüsü.
EBIT ÷ (Net İşletme Sermayesi + Duran Varlıklar)Son 3 yılda eklenen sermayenin marjinal kâra oranı.
Yeni yatırımların ne kadar verimli olduğunu ölçen marjinal getiri oranıdır.
(Bugünkü EBIT − 3 Yıl Önceki EBIT) ÷ 3 Yıl Önceki Yatırılan SermayeBrüt kârın gelire oranı.
Üretim/maliyet gücü ve fiyatlandırma esnekliğini gösterir.
Brüt Kâr ÷ Gelir × 100FAVÖK'ün gelire oranı.
Operasyonel verimliliği gösterir; finansman ve vergi etkisini arındırır.
FAVÖK ÷ Gelir × 100Net kârın gelire oranı.
Her 1 TL satıştan tüm maliyetler sonrası kalan nihai kârdır.
Net Kâr ÷ Gelir × 100Serbest nakit akışının gelire oranı.
Her 1 TL satıştan ne kadar gerçek nakit üretildiğini gösterir.
Serbest Nakit Akışı ÷ Gelir × 100Brüt kârın toplam varlıklara oranı (Novy-Marx kalite faktörü).
Kârlılık kalitesini ölçen akademik faktör; kazanç manipülasyonuna az duyarlıdır.
Brüt Kâr ÷ Toplam VarlıklarÜst üste kâr yazılan yıl sayısı.
Şirketin döngüsel tutarlılıkla kâr üretme geçmişini özetler.
Üst üste net kâr > 0 olan yıl sayısıBorç ödeme gücü, likidite ve kaldıraç: şirketin darboğaz ve kriz dayanıklılığı.
Toplam borcun özkaynağa oranı.
Şirketin kaldıraç düzeyini gösterir.
Toplam Borç ÷ ÖzkaynaklarBorcun kaç yıllık FAVÖK'e denk olduğu.
Borcun operasyonel kârla kaç yılda silinebileceğini tahmin eder.
Toplam Borç ÷ FAVÖKNakit ve benzerlerinin toplam borca oranı.
Borcun ne kadarının mevcut nakitle ödenebilir olduğunu gösterir.
Nakit ve Benzerleri ÷ Toplam BorçFAVÖK'ün faiz giderini kaç kat karşıladığı.
Borç ödeme ve faiz yükü kapasitesini gösterir.
FAVÖK ÷ Faiz (Finansman) GideriDönen varlıkların kısa vadeli yükümlülüklere oranı.
Kısa vadeli (1 yıllık) likiditeyi ölçer.
Dönen Varlıklar ÷ Kısa Vadeli YükümlülüklerStoklar hariç likidite.
Stoklar satılmadan borç ödeme yeteneğini gösterir.
(Dönen Varlıklar − Stoklar) ÷ Kısa Vadeli YükümlülüklerVarlıkların ne kadarı özkaynakla finanse edilmiş.
Kaldıraçsızlık düzeyini ve bilanço sağlamlığını gösterir.
Özkaynaklar ÷ Toplam VarlıklarGelir, kâr ve nakit akışının zaman içindeki büyüme hızı ve marj eğilimi.
5 yıllık bileşik gelir büyüme hızı.
Gelirin yıllık ortalama yüzde büyümesi (bileşik).
(Gelir₅ ÷ Gelir₀)^(1÷5) − 1 · ₅: 5 yıl sonraki, ₀: başlangıç5 yıllık hisse başına kâr büyümesi.
Hisse başına kazancın yıllık bileşik büyümesi.
(HBE₅ ÷ HBE₀)^(1÷5) − 1 · ₅: 5 yıl sonraki, ₀: başlangıç5 yıllık serbest nakit akışı büyümesi.
Serbest nakit akışının bileşik büyümesi; en sağlam büyüme göstergelerinden.
(SNA₅ ÷ SNA₀)^(1÷5) − 1 · ₅: 5 yıl sonraki, ₀: başlangıçMarjlardaki yıllık iyileşme sayısı (0–3).
Brüt, FAVÖK ve net marjın yıl içine göre genişleyip daraldığını özetler.
Brüt + FAVÖK + Net marjı geçen yıldan genişleyenlerin sayısıBrüt marjın yıllık sapması (düşük = istikrarlı).
Brüt marjın yıllar içinde ne kadar tutarlı olduğunu ölçer.
Son yılların brüt marj standart sapması (düşük = istikrarlı)Fiyat hareketi, oynaklık ve kazanç kalitesi: getiri ve risk göstergeleri.
Son 12 ay fiyat getirisi.
Fiyatın son bir yıldaki trend gücünü gösterir.
(Bugünkü Fiyat ÷ 1 Yıl Önceki Fiyat − 1) × 100Son 6 ay fiyat getirisi.
Kısa-orta vadeli fiyat momentumu.
(Bugünkü Fiyat ÷ 6 Ay Önceki Fiyat − 1) × 100Son 52 haftanın günlük getiri oynaklığı (yıllık).
Fiyatın ne kadar savunmasız/riskli olduğunu ölçer.
std(günlük getiri) × √252Piyasaya (BIST) göre göreli oynaklık.
Hissenin BIST ile ne kadar birlikte hareket ettiğini gösterir.
Kovaryans(hisse, piyasa) ÷ Varyans(piyasa)Operasyonel nakit akışının net gelire oranı.
Muhasebe kârının gerçek nakde dönüşme kalitesini gösterir.
Operasyonel Nakit Akışı ÷ Net KârKârın nakit-dışı (tahakkuk) kısmının varlıklara oranı.
Kazanç kalitesini ölçer; yüksek tahakkuk = şişirme riski.
(Net Kâr − Operasyonel Nakit Akışı) ÷ Toplam VarlıklarŞirketin kullandığı sermayenin (öz + borç) maliyeti. ROIC bunu aşarsa şirket değer yaratır.
Öz + borç sermayenin ağırlıklı ortalama maliyeti.
Şirketin kullandığı tüm sermayenin yıllık maliyeti; ROIC ile karşılaştırınca değer yaratıp yaratmadığını verir.
(Özkaynak Ağırlığı × Ke) + (Borç Ağırlığı × Kd × (1−Vergi))Hissedarın beklediği getiri (CAPM).
Risksiz faiz + beta × risk primi; hissedarın üstlendiği riskin karşılığı.
Risksiz Faiz + Beta × Hisse Risk PrimiŞirketin ödediği etkin faiz oranı (vergi sonrası).
Borcun yıllık maliyeti; vergi kalkanı nedeniyle net (vergi sonrası) kullanılır.
Finansman Gideri ÷ Toplam Borç × (1 − Vergi Oranı)Çok sayıda kalemi tek puanda özetleyen akademik kalite, iflas ve manipülasyon modelleri.
9 kriterli finansal kalite puanı (0–9).
Kârlılık, kaldıraç/likidite ve verimlilik üzerine 9 ikili kriteri toplar.
9 kriterin (ROA>0, nakit+, kaldıraç−, marj+, vb.) toplamıKlasik iflas tahmin modeli.
5 oranı ağırlıklı toplayarak 2 yıl içinde iflas riskini tahmin eder.
1.2·X1 + 1.4·X2 + 3.3·X3 + 0.6·X4 + 1.0·X5Muhasebe manipülasyonu (kazanç şişirme) tespit modeli.
8 endeksle kazanç şişirme şüphesini ölçer.
−4.84 + 0.92·DSRI + 0.528·GMI + 0.404·AQI + 0.892·SGI + 0.115·DEPI − 0.172·SGAI + 4.679·TATA − 0.327·LVGI6 kriterli kazanç kalitesi 'kırmızı bayrak' sayısı.
Tahakkuk artışı, alacak/stok şişirme gibi kazanç şüphesi sinyallerini sayar.
6 ikili kazanç-şüphesi kriterinin toplamı (0–6)Altman varyantı iflas tahmin modeli.
4 değişkenli (işletme sermayesi, EBIT, net kâr, satış) finansal sıkışma (distress) modeli.
1.03·A + 3.07·B + 0.66·C + 0.4·DLojit temelli iflas olasılığı modeli.
7 değişkenli istatistiksel (lojit) model; yüksek = iflas olasılığı.
−1.32 − 0.407·log(Varlık) + 6.03·(Borç/Varlık) − 1.43·(İşl.Serm./Varlık) + 0.0757·(KVY/Dönen) − 2.37·(NetKâr/Varlık) − 1.83·INTWO + 0.285·CHINBIST içinde çapraz-kesit z-skoruyla hesaplanan beş quant faktörü ve bileşik faktör.
Ucuzluk faktörü: düşük F/K, PD/DD; yüksek kazanç verimi.
Şirketin BIST içinde göreli ucuzluğunu çapraz-kesit z-skoruyla özetler.
F/K, PD/DD, EV/FAVÖK, kazanç ve SNA verimi, Graham sayısı kesit-içi normalleştirilip birleştirilirKârlılık + mali sağlık faktörü.
ROE/ROIC, Piotroski, Altman Z gibi kalite metriklerinin bileşimi.
ROE, ROA, ROIC, Piotroski F, Altman Z, Beneish M, brüt kârlılık kesit-içi normalleştirilip birleştirilirGelir/HBE/SNA büyümesi faktörü.
CAGR'ler ve marj trendinin bileşimi.
Gelir, EPS, SNA büyümesi (5Y CAGR) ve marj trendi kesit-içi normalleştirilip birleştirilirFiyat momentumu faktörü.
6A/12A fiyat getirilerinin bileşimi (son ayın ters-dönüş etkisi arındırılmış).
6 ve 12 aylık fiyat getirileri (son ay ters-dönüş arındırılmış) kesit-içi normalleştirilip birleştirilirDüşük oynaklık faktörü.
Ters-volatilite ve marj istikrarının bileşimi.
52 hafta volatilite (ters) ve brüt marj istikrarı kesit-içi normalleştirilip birleştirilirBeş faktörün ağırlıklı bileşimi.
Şirketin BIST içindeki genel quant konumunu tek puanda özetler.
Değer (%30) · Kalite (%25) · Büyüme (%15) · Momentum (%15) · Düşük Vol (%15) z-skor ağırlıklı bileşimiBu metrikleri canlı filtrelemek ister misin?
BIST hisse screener'da tüm oranlar ve skorlar ile ara.
Screener'a git →Araştırma amaçlıdır, kişiselleştirilmiş yatırım tavsiyesi değildir. Skorlar en son yıllık mali tabloya göre hesaplanır; geçmiş performans gelecek getiriyi garanti etmez.
Yasal uyarı →